Anayasa Hukuku, Yalova Üniversitesi Hukuk Fakültesi

Yürütme Organı

YÜRÜTME
I. Yürütme Organı: Yürütme organının yapısı o ülkenin hükümet
sistemine göre değişiklik göstermektedir. Biz de bu sistmleri iki grupta
inceleyeceğiz. Bunlar : Başkanlık sistemi ve parlamenter sistemdir.
A. Başkanlık Sistemlerinde Yürütme Organı: Bu sistemde yürütme organı
monist niteliktedir. O da başkandır. Başkanın dışında sembolik bir devlet
başkanlığı makamı yoktur. Yürütme birimlerinin başı durumunda olan
kişiler parlamneter sistemdeki bakanlar gibi değildir. Bunlar başkanın
yardımcıları konumundadır. Başkan yasamanın güvenine dayanmaz.
Başkan parlamneto karşısında siyasal olarak sorumsuzdur. Yürütme ile
ilgili bütün yetkiler başkana aittir.
B. Parlamenter Sistemlerde Yürütme Organı: Bu sistemde yürütme
organı ikili yapıdadır. Bir yanda devlet başkanı bir yanda da bakanlar
kurulu vardır.

  1. Devlet Başkanı: Monarşik sistemlerde kral, cumhuriyet sistemlerinde
    cumhurbaşkanı ismini alır.
    A-Cumhurbaşkanı : Cumhurbaşkanı parlamento tarafından seçilir. Bu
    sistemde cumhurbaşkanı doğrudan halk tarafından seçilmezler. Bazı
    ülkelerde cumhurbaşkanı gizli oy seçim usulü ile belirlenir.
    Cumhurbaşkanının görev süresi genellikle beş veya yedi yıldır.
    Tekrar Seçilebilirlik: Bu konuda üç sistem vardır.
  • Birinci sistemde tekrar seçilebilirlik açısından sınırlandırma yoktur.
  • İkinci sistemde bir kişi cumhurbaşkanlığına en çok iki defa seçilebilir.
  • Üçüncü sistemde tekrar seçilebilirlik kanul edilmemiştir.
    Vekalet: Cumhurbaşkanına vekalet edilmesi ihtiyacı,
    cumhurbaşkanlığının boşalması ve cumhurbaşkanının görevini geçici
    olarak yerine getiremeyecek durumda bulunması hallerinde ortaya çıkar.
    Genlde vekalet etme görevi parlamento başkanlarına verilir. Türkiye’de
    bu görev cumhurbaşkanı yardımcısına verilmiştir.
    B-Devlet Başkanlarını Sorumluluğu ve Sorumsuzluğu: Bu kısmı siyasal,
    cezai ve hukuki sorumluluk olmak üzere üçe ayırarak incelemek gerekir.
    Devlet Başkanlarının Siyasal Sorumsuzluğu: Monarşik ve cumhuriyet
    nitelikli parlamenter sistemlerde devlet başkanlarının siyasal
    sorumluluğu bulunmamaktadır.
    Devlet Başkanının Cezai Sorumluluğu ve Sorumsuzluğu: Parlamenter
    monarşilerde kralın cezai sorumsuzluğu ilkesi kabul edilir. Kral
    dokunulmazdır, bu dokunulmazlık tam ve mutlaktır. Ister göreviyle ilgili
    olsun ya da olmasın işlediği bütün suçlardan sorumsuzdur.

Cumhuriyetlerde cezai sorumsuzluğu ilkesi kabul edilmiştir fakat bu
dokunulmazlik mutlak değildir. Işlediği kişisel suçlardan sorumlu,
göreviyle ilgili suçlardan dolayı sorumsuz kabul edilmiştir.
Devlet Başkanının Hukuki Sorumluluğu: Monarşilerde kralın
sorumsuzluğu mutlaktır. Cumhuriyetlerde ise iki farklı açıdan incelemek
gerekir. Görevi dışındaki eylemlerinde sorumluluğu tamdır. Görevi ile
ilgili eylemlerinden kaynaklı hukuki sorumluluğununk kural olarak
olmadığı kabul edilir.
C-Devlet Başkanlarının Görev ve Yetkileri:

  • Devleti temsil,anayasal organların düzenli ve uyumlu çalışmasını
    gözetme bu organlar arasında hakemlik yapma aynı zamanda uyarıp
    görüş bildirme.
  • Parlamenter hükümet sistemlerinde parlamentoyu fesih yetkisi,
    parlamnetoyu toplantıya çağırma, toplantıları erteleme,mesaj yetkisi,
    kanunları onaylama yetkisi, kanunları tekrar görüşülmek üzere geri
    gönderme yetkisi, kanunları yayın yetkisi.
  • Başbakanı atamak, bakanları atamak ve azletmek, bakanlar kuruluna
    başkanlık etmek, bazı kamu görevlilerini atamak, başkomutanlık yapma
  • Suçluları affetmek, cezaları indirmek, hakimleri atamak, savcıları
    atamak, yüksek mahkemelere üye seçmek,anayasa mahkemesine iptal
    davası açmak.
  • Yabancı devletlere temsilci göndermekve yabancı temsilcileri kabul
    etmek, uluslararası andlaşmaları onaylamak, savaş ilan etmek.
  1. Hükümet: Hükümet terimi yerine bakanlar kurulu ve kabine kelimeleri
    de kullanılabilir.
    a- Bakanlar Krulu: Bu krul başbakan ve balanlardan oluşur. Başbakan
    devlet başkanı tarafından atanır. Bakanlar ise başbakan önersi ile devlet
    başkanı tarafından atanır. Bakanlar krulu parlamento karşısında bütün
    üyeleriyle birlikte sorumludur. Buna kolektif sorumluluk ilkesi denir.
    Sorumluluğun tek tek tüm bakanlar tarafından yüklenilmesi de
    dayanışma ilkesi olarak adlandırılır. Bakanlar krulunun toplantıları
    gizlidir.
    b- Başbakan: Başbakan bakanlar kurulunun başkanıdır. Fiili olarak
    parlamenter sistemlerde başkan ve bakanlar arasında hiyerarşik bir
    düzen bulunmaktadır. Başbakan olarak atanabilmek için parlamento
    üyesi olmak gerekir. Başbakan atama yetkisi devlet başkanınındır.
    Başbakanın görevi ölüm, istifa, güvensizlik oyuyla karşılaşma, seçimlerin
    yenilenmesi gibi nedenlerden dolayı sona erer.
    c- Bakanlar: Bakanların başında bulunan idari teşkilata ise bakanlık denir.
    Yetki bakanlığa değil bakana aittir. Görev o bakan adına yapılır. Bakanlar

arasında eşitlik ilkesi vardır. Bakan olarak atanmak için parlamento üyesi
olmak gerekir. Bakanlar başbakanın önerisi üzerine devlet başkanınca
azledilebilir.
II. Yürütme Fonksiyonu
Yürütme İşlemleri: Yürütme işlemi,yürütme organının belli bir sonuç
doğurmaya yönelik irade açıklamasıdır. Yürütme işlemini organik
kriterden yola çıkarak yürütme organı tarafından yapılan bir işlem olarak
tanımlayabiliriz. Yürütme işleminin bireysel, somutve süblektif olması
zorunlu değil.
Yürütme Fonksiyonunun Özellikleri

  • Kanuna Dayanma: Yürütme organı yasama organı tarafından önceden
    kanunla düzenlenmemiş bir alanda işlem yapamaz. Yürütme organının
    işlemleri kanuna dayanmak zorundadır. Kanun olmayan yerde yürütme
    de yoktur. Yani yürütme fonksiyonu yasama fonksiyonuna dayanmak
    zorundadır.
  • Kanuna Aykırı Olmama: Yürütme fonksiyonu kanuna aykırı olamaz.
    Yürütme organlarının işlemleri kanunlara uygun olmalıdır. Kanunun
    çizdiği sınırlar dışına çıkmamalıdır.
  • Yürütme Fonksiyonunun Alanı: Yürütme fonksiyonu konu bakımından
    sınırlandırılmamıştır. Kanuna dayandığı takdirde istediği alanda işlem
    yapabilir.
    Yürütme Organının Düzenleyici İşlemleri:
  • Tüzük ve Yönetmelik
  • Kanun Hükmünde Kararname

Hayrun Nisa


Merhaba bizi İnstagram’da takip etmeyi unutmayın @hukuk_notum :

Bir Cevap Yazın

error: Notlarımızı kopyalayamazsınız :)
%d blogcu bunu beğendi: