İÜHF 2. Sınıf, Milletlerarası Hukuk

Devletin Ülkesi

Devletin Ülkesi

                                                                     DEVLETİN ÜLKESİ

Ülkelerin egemenlikleri ve diğer topraklardan ayrılmasını sağlayan güzergah sınır olarak adlandırılmaktadır. Bunun yanı sıra ayrım çizgisi de vardır, sınırların sahip olduğu statüye sahip değillerdir.

Devletler aralarındaki sınırları iki yöntemle belirleyebilir. Bunlardan biri antlaşma diğeri ise üçüncü bir kişiye havale şeklindedir. Harita üzerinde belirlenen sınırlar genelde teknik bir sınır komisyonu tarafından arazi üstünde işaretlenir.

2. KARA ÜLKESİ

Devletler ilke olarak egemenliklerini sahip oldukları kara parçası ile ilişkilendirir. Ek olarak kara parçası ile ilişkilendirilmiş hava ve deniz alanları da devletlerin egemenliğindedir.

Uluslar arası insan hakları hukukunun sonucu olarak devletler kendi ülkesindeki insanların bazı haklarını ihlal edemez.

Kara parçası ile ilişkilerindirilebilen dağlar, vadiler, ovalar, barajlar, doğal kaynaklar vs o devletin egemenliği altındadır.

2.1. NEHİRLER, GÖLLER VE ULUSLAR ARASI AKARSULAR

Kara parçası ile ilgili olan su kaynakları bazen tamamıyla bir devletin ülkesinde bulunur. Bu sulara iç sular denmektedir, devletin egemenliğine tabidir. Bazen, bu sular birden fazla devletin ülkesinde bulunmaktadır.

Kendi topraklarında uluslar arası akarsuyun kaynağı olan devlete üst kıyıdaş, ondan ortaya çıkan suyun devamını kendi ülkesinde bulunduran devlete alt kıyıdaş denir.

Mutlak ülke bütünlüğü kuramı, aşağı kıyıdaş devletlerine akarsuyun doğallığına dair her şeyi üst kıyıdaştan talep etme yetkisi verir. Bu durumda üst kıyıdaşın hakkı fazlasıyla sınırlanır.

Mutlak ülke egemenliği kuramı, devletler kendi egemenliği altındaki suları, diğer hiçbir devleti düşünmeden dilediği gibi kullanabilir.

Günümüzde geçerli olan temel prensip, ister yukarı ister aşağı kıyıdaş olsun akarsudan yararlanma hakkı olduğu yönündedir. Uzantısı olarak hakça ve makul kullanım ilkesi de denilebilir. Buna ek olarak kayda değer düzeyde zarar vermeme prensibi de devreye girmektedir. Zarar vermeme yükümlülüğü mutlak bir yükümlülük değildir. Ortaya gelen zararda devletlerin rızası ya da zararlarının tazmini değerlendirilir.

2.2. KANALLAR

Kanallar, doğal olmayan ve iki deniz alanını bağlayan su yollarıdır. Aşağıdaki uluslar arası belgelerle  statüleri belirlenmiştir.

Süveyş Kanalı-1888- İstanbul Sözleşmesi

Panama Kanalı-1903- Hay-Bunau Sözleşmesi

Kiel Kanalı-1919-Versailles Antlaşması

3. HAVA ÜLKESİ

Birinci Dünya Savaşı’na kadar olan süreçte ve savaş sırasında daha çok teamül hukuku hali alınmıştır. Bu teamül hukuku kuralı 1944 tarihinde Şikago Uluslar arası Sivil Havacılık Konvansiyonu’na her devletin ülkesi üzerindeki hava sahasında tam ve münhasır egemenliği olduğu şeklinde belgelendirilmiştir.

1953 yılında Lissitzyn teamül hukukunu uygulamaya hava sahasına izinsiz giriş yapan hava aracının hareketlerini kontrol altına almada ülkenin egemeni olan devlet, hava aracı ve içindekileri gereksiz ve makul olmayan büyük bir tehlikeye maruz bırakmamalıdır şeklinde yorumlamıştır.

Bunun yanı sıra uluslar arası sivil uçakların uçmasına ilişkin düzenlemeler de yine Birleşmiş Milletlerin uzmanlık kuruluşu olan Uluslar arası Sivil Havacılık Örgütü ile gerçekleştirilmektedir.

Hava sahası dışındaki uzay alanı ülkenin sayılmamaktadır. Devletin egemenlik yetkilerini burada kullanabilmesi mümkün değildir.

4. DENİZ ÜLKESİ

Uluslar arası hukuk kıyı devletlerine kıyıdan itibaren 12 deniz milini geçmediği sürece karasuları ilan etme yetkisi vermektedir.

B. ÜLKENİN KAZANILMASI VE KAYBEDİLMESİ

1. İŞGAL

Tarihte sahipsiz ülkelerin edinilmesi için kullanılan bir yöntemdir. Bu toprak üzerinde ilk defa egemenlik tesis edilmesi gerekmektedir. Bugün sahipsiz bir arazi kalmadığı için günümüzde geçerli bir yöntem değildir. Keşif ise ayrı bi toprak edinme yolu sayılmaktadır.

2. ARAZİ OLUŞUMU

Bir devletin ülke sınırları içerisinde doğa olayları neticesinde arazi oluştuğu takdirde sınırlarında kaldığı devlete aittir. Aynı şekilde toprak kaybı da yine devletin sınırlarını ilgilendirir.

3. ZAMANAŞIMI

Başka bir devlete ait olmasına rağmen o devlet üzerinde uzun süreler iyi niyetle egemenlik kurmuş devletin artık o toprak üzerinde söz hakkının olmasıdır. Palmas Davası tarihsel örneğidir. Günümüzde böyle bir şey pek mümkün değildir.

4. FETİH VE İLHAK

Bir devletin egemenliğinin diğer devlete geçmesi amacıyla kuvvet kullanılması durumu toprak kazanmadır. Devletin bu ülke parçasını kuvvet sonucu kendisine katması ise ilhaktır. BM kuvvet kullanarak toprak elde etmeyi uluslar arası hukuk kurallarına aykırı bulduğu için günümüzde mümkün değildir.

5. YARGI KARARLARI

Ülkeye ilişkin uyuşmazlık durumunda uluslar arası bir mahkemeye gittiğinde verilen yargı kararı sonucu toprak kazanılabilir.

6. DEVİR

Bir devlet kendi rızasıyla başka bir devlete egemenliğindeki toprağı devredebilir ya da o devlete katılabilir.

İÜHF M.A. GENEL HUKUK

United Nations Website


Merhaba bizi İnstagram’da takip etmeyi unutmayın @hukuk_notum :

Bir Cevap Yazın

error: Notlarımızı kopyalayamazsınız :)
%d blogcu bunu beğendi: